درس اخلاقی پروژه‌های موفق
موفقیت پروژه‌های بزرگ زیرزمینی در کشورهای پیشرو، صرفاً مرهون یک GBR قطور نیست؛ مرهون «شجاعت اخلاقی» کارفرماست. او شجاعت به خرج می‌دهد و «اعتراف» می‌کند که «من این مقدار از زمین خود را می‌شناسم و بیشتر از این را نمی‌شناسم.» این اعتراف صادقانه، که در قالب اعداد و ارقام GBR تجلی می‌یابد، یک «قرارداد» می‌شود […]
GBR، قرارداد دوم
گزارش مبدأ ژئوتکنیکی (GBR) یک سند قراردادی است که شرایط ژئوتکنیکی مورد انتظار را به صورت کمی، قطعی و الزام‌آور توصیف می‌کند. این سند، «قرارداد دوم» و «فرهنگ لغت مشترک» برای توصیف زمین است. تفاوت آن با گزارش‌های مرسوم ایران، در سه جنبه بنیادین است: اول، ماهیت حقوقی؛ GBR یک سند «قراردادی» است که طرفین […]
تبدیل تأخیر به پول
بسیاری از پیمانکاران، «تمدید مدت» (EOT) را یک موفقیت مالی می‌دانند. اما EOT صرفاً به آن‌ها اجازه می‌دهد از جریمه تأخیر فرار کنند؛ پولی بابت آن دریافت نمی‌شود. هدف نهایی، تبدیل یک تأخیر ساده به یک «تأخیر قابل جبران» (Compensable Delay) است؛ یعنی اثبات این‌که تأخیر نه فقط مقصر آن نبوده‌اید، بلکه کارفرما (با ارائه […]
یک صورتجلسه فاجعه‌بار و بازنویسی طلایی آن
سناریویی را تصور کنید که در یک گودبرداری، پیمانکار با لایه‌ای از کنگلومرا مواجه می‌شود که در گزارش «آبرفت شنی» معرفی شده بود. مهندس آموزش‌ندیده در گزارش روزانه می‌نویسد: «امروز حفاری به کندی پیش رفت. زمین کمی سخت بود اما کار با بیل مکانیکی ادامه یافت. وضعیت عادی است.» این متن، یک خودکشی حقوقی است. […]
واژگان ممنوعه و طلایی
فهرست واژگان ممنوعه و جایگزین‌های طلایی آن‌ها را باید در اتاق مهندسان سایت قاب کرد و به دیوار زد. به جای «مشکل حل شد» بنویسید: «با تزریق ۴۵۰ کیسه سیمان اضافی، ریزش موقتاً کنترل گردید.» جمله اول نشان می‌دهد که مشکل جزئی و در چارچوب ریسک پیمانکار بوده، اما جمله دوم نشان می‌دهد که مشکل […]
زبان، شمشیر دولبه در داوری
در داوری‌های عمرانی، زبان و ادبیات به کار رفته در گزارش‌ها به اندازه اعداد و ارقام فنی اهمیت دارد. یک کلمه اشتباه در یک صورتجلسه می‌تواند یک ادعای چندصد میلیارد تومانی را به کلی نابود کند. برعکس، یک جمله درست و حقوقی می‌تواند بار اثبات را از دوش پیمانکار برداشته و بر دوش کارفرما بگذارد. […]
تله مرگبار نامه عدم مغایرت
در بسیاری از مناقصات ایران، پس از اعلام برنده، کارفرما از پیمانکار می‌خواهد که یک «نامه عدم مغایرت» امضا کند. متن این نامه معمولاً چنین است: «اینجانب تأیید می‌نمایم که کلیه اسناد مناقصه را به دقت مطالعه نموده و هیچگونه ابهامی در آن مشاهده نکرده‌ام و مسئولیت کامل تطبیق شرایط محل را می‌پذیرم.» این نامه، […]
هنر پذیرش مشروط
بزرگ‌ترین اشتباه استراتژیک پیمانکاران ایرانی در مناقصات، تمرکز صرف بر «پایین‌ترین قیمت» و غفلت از «مستندسازی ریسک‌ها»ست. حقوق قراردادهای ایران یک اصل مهم دارد: «سکوت در مقابل اسناد مناقصه، به منزله قبول قطعی و کامل آن‌هاست.» اگر شما در نامه پیشنهاد قیمت خود، هیچ اعتراض یا شرطی نسبت به کفایت گزارش ژئوتکنیک ذکر نکنید، و […]
نبرد بر سر مفهوم «تجربه پیمانکار»
بزرگ‌ترین چالش در دعاوی DSC، تفسیر عبارت «پیمانکار باتجربه» است. در رویه قضایی ایران، این مفهوم به شکلی خطرناک به «شناخت زمین‌شناسی» تعمیم داده می‌شود و استدلال می‌شود که «چون شما ۲۰ سال است در ایران تونل می‌زنید، باید می‌دانستید که اینجا گسل وجود دارد!» این در حالی است که طبق استاندارد فیدیک، «تجربه پیمانکار» […]
دو نوع تغییر شرایط فیزیکی
فیدیک ۲۰۱۷ شرایط فیزیکی متفاوت را به دو دسته کلاسیک تقسیم می‌کند که درک آن‌ها برای تنظیم صحیح ادعا حیاتی است. در نوع اول (Type 1)، شرایط واقعی زمین «از نظر ماهیت یا کمیت» به طور اساسی با آنچه در اسناد قرارداد نشان داده شده، متفاوت است. مثال کلاسیک آن، لوگ گمانه‌ای است که سنگ […]