درس تطبیقی از یخ روسیه و گرمای خلیج فارس
در پروژه‌های خط لوله در سیبری، Permafrost (یخبندان دائمی) یک «وضعیت دائمی و شناخته‌شده زمین» است. در اسناد مناقصه به صراحت نوشته می‌شود: «دمای خاک منفی ۲ درجه است.» این یک ریسک طراحی است، نه یک ریسک اجرایی. اگر پیمانکار تمهیدات لازم برای خنک نگه داشتن زمین را پیش‌بینی نکند و یخ ذوب شود، ۱۰۰٪ […]
شکستن افسانه قوه قهریه
در رویه قضایی و داوری ایران، عادت ناپسندی وجود دارد که هرگاه باران شدیدی می‌بارد و پروژه متوقف می‌گردد، بلافاصله برچسب «قوه قهریه» بر آن زده می‌شود. این رویه، از اساس ناعادلانه است. باران، برف، یخبندان و گرما، پدیده‌هایی نیستند که ناگهان از آسمان نازل شوند. آن‌ها وقایعی هستند که در آمار بلندمدت هواشناسی منطقه […]
مارن، شخصیت دوگانه زمین
مارن، سنگی است با شخصیت دوگانه و مرموز که هر مهندسی را در تشخیص ماهیت واقعی‌اش به چالش می‌کشد. در تابستان خشک عسلویه، این سنگ چنان سخت است که با چکش زمین‌شناسی هم به سختی شکسته می‌شود. اما کافی است در معرض باران‌های زمستانی قرار گیرد. در این صورت، سیمان کربناته آن حل شده و […]
خاک‌های رمبنده، تله آرامش
خاک‌های رمبنده جزو خطرناک‌ترین و پرهزینه‌ترین مخاطرات ژئوتکنیکی در فلات مرکزی ایران هستند. خطرناک از آن جهت که برخلاف خاک‌های نرم رسی که از همان ابتدا نشست‌های تدریجی و قابل مشاهده دارند، خاک‌های رمبنده در حالت خشک و طبیعی، مقاومت فشاری بسیار خوبی از خود نشان می‌دهند؛ تا حدی که در آزمایش نفوذ استاندارد، اعداد […]
فاجعه خاموش یک گزارش ناقص
در یک پروژه بزرگ مترو در شمال غرب ایران، مشاور بر اساس گمانه‌هایی با فواصل زیاد، زمین مسیر را «مارن سخت و ماسه‌سنگ سیلت‌دار با سطح آب پایین» معرفی کرده بود. در یک مقطع، دستگاه حفار ناگهان با افت فشار شدید و هجوم «ماسه روان اشباع» مواجه و کاملاً متوقف شد. بررسی‌های بعدی آشکار کرد […]
اصل GIGO در ژئوتکنیک
در مهندسی ژئوتکنیک، اصل GIGO خود را به شکلی مرگبار و با تبعات مالی عظیم نشان می‌دهد. گزارش مکانیک خاک، حکم همان «داده ورودی» را برای مدل طراحی سازه و برنامه‌ریزی اجرا دارد. اگر این گزارش بر پایه تعداد ناکافی گمانه، عمق ناکافی حفاری، یا آزمایش‌های صحرایی نادقیق تهیه شده باشد، تمامی محاسبات بعدی—از طراحی […]
رسالت کتاب
این کتاب، یک «راهنمای بقا» برای مهندسان، پیمانکاران و حقوقدانانی است که در میدان پرتلاطم پروژه‌های عمرانی ایران فعالیت می‌کنند. رسالت اصلی آن، نه گشودن راه برای دریافت پول بیشتر توسط پیمانکار، که جلوگیری از هدررفت سرمایه ملی ناشی از تخریب پروژه‌ها به دلیل ناآگاهی جمعی از ماهیت زمین است. ما در این کتاب، از […]
مهندسی، یک تعهد اخلاقی
مهندسی ژئوتکنیک، هنر ساختن بر روی زمین است؛ اما اخلاق ژئوتکنیک، هنر ساختن با وجدان بیدار، قلم صادق و قرارداد عادلانه است. هدف نهایی، نه فقط یک سازه پایدار، که یک جامعه عادلانه‌تر و توسعه‌ای پایدارتر است. سرمایه ملی، امانتی در دستان ماست. هر ریالی که از جیب مردم برای یک پروژه هزینه می‌شود، مسئولیتی […]
مهندس، راوی حقیقت
در دنیای داوری، این قلم شماست که می‌جنگد، این دوربین شماست که شهادت می‌دهد، و این دفترچه گزارش روزانه شماست که سنگر شما را می‌سازد. یک گزارش بد، اعتراف به شکست است؛ یک گزارش خوب، سند پیروزی. مهندسی که نمی‌نویسد، در دادگاه لال است. مهندسی که بد می‌نویسد، در دادگاه علیه خود شهادت می‌دهد. اما […]